حسين مير حيدر
305
معارف گياهى ( فارسى )
شكستن سفيد و روشن است و سوراخهاى متعدد كوچكى در مقطع آن ديده مىشود كه پر از مادهء صمغى به شكل قطرات كوچك زرد رنگ است كه همان مادهء مسهلى آن مىباشد . از نظر طعم ، ساقهء زيرزمينى گياه ابتدا بىبو و بىطعم است ولى پس از چند لحظه طعم تهوعآورى پيدا مىكند . نوع مرغوب آن مجوّف ، سبك ، و شكننده است ، به سهولت ساييده و نرم مىشود و رنگ داخل آن سفيد است و انواعى كه رنگ داخل آن تيره است و از نظر وزن سنگين و ضمنا غير شكننده مىباشند نامرغوب و بهتر است كه مصرف نشوند . وجود اين گياه تا حال در ايران از طرف گياهشناسان گزارش نشده است ولى در برخى كتب قديم طب سنتى آمده است كه در مناطق خراسان ديده شده است . در هندوستان و سيلان و مالزى مىرويد و از هند به بازار دارويى ايران وارد مىشود . در مجموعهء داروشناسى ابو منصور موفق ، تربد را نوع هندى صمغ سقمونيا معرفى مىكند . تركيبات شيميايى در ريشهء گياه گلوكوزيد تورپتين « 1 » يافت مىشود و صمغ رزينى آن شبيه رزين جالاپ « 2 » است . در گزارش ديگرى آمده است كه در ريشهء گياه مواد تورپتين ، جالاپين « 3 » ، تورپتن « 4 » ، جالاپيك اسيد « 5 » ، ايپومئيك اسيد « 6 » ، تامپى كوليك اسيد « 7 » و والريانيك اسيد « 8 » يافت مىشود . [ والنزوئلا ] . خواص - كاربرد ريشه تربد در چين به عنوان تببر ، مدّر ، و كمى مليّن مصرف مىشود [ هاو ] . در
--> ( 1 ) . Turpethin ( 2 ) . Jalap resin ( 3 ) . Jalapin ( 4 ) . Turpethene ( 5 ) . Jalapic acid ( 6 ) . Ipomoeic acid ( 7 ) . Tampicolic acid ( 8 ) . Valerianic acid